Historia Stowarzyszenia

 XX  ROCZNICA  POWOŁANIA  STOWARZYSZENIA  KOMBATANTÓW  MISJI  POKOJOWYCH  ONZ

                         WSTĘP

             W maju 2019 roku mija XX rocznica powołania w Warszawie Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ. Fakt ten był uwarunkowany szeregiem wydarzeń obiektywnych, ale najważniejszym było poczucie potrzeby powołania „wspólnoty przeżyć”[1] zrodzonych w misjach pokojowych.

Zaangażowanie Polski w misje i operacje pokojowe wynikające z porozumień międzypaństwowych (w latach 1953 – 1973) oraz/lub z mandatu organizacji międzynarodowych (po 1973 r.) stanowi chlubną kartę w historii oręża polskiego. Polscy żołnierze, policjanci i eksperci cywilni byli w rejonach najbardziej zapalnych ogniskach konfliktów na wszystkich kontyngentach. Obok satysfakcji z dobrze spełnionego, odpowiedzialnego zadania pojawiły się również niezamierzone, ale trudne do zaakceptowania straty – w misjach pokojowych tylko do 1999 roku poległo kilkudziesięciu żołnierzy i cywilów, a wielu innych wróciło z rejonów mandatowych z uszczerbkiem na zdrowiu.

IDEA  POWOŁANIA  STOWARZYSZENIA  KOMBATANTÓW  MISJI  POKOJOWYCH  ONZ  (SKMP ONZ)

Wstępne rozmowy sondujące możliwość powołania społecznej organizacji uczestników misji pokojowych prowadzone były przez grono uczestników misji pokojowych wiosną 1998 roku w Departamencie Wojskowych Spraw Zagranicznych. Inicjatywa znalazła uznanie i poparcie w Ministerstwie Obrony Narodowej, na co zapewne złożyła się również siła Uchwały Światowej Federacji Weteranów przyjęta na zjeździe w Seulu (15.11.1997 r.) w sprawie rozszerzenia pojęcia „weteran” na uczestników misji pokojowych. Przyspieszenie prac koncepcyjnych wiosną i latem 1998 roku zaowocowało podjęciem pierwszych konkretnych działań organizacyjnych – powołania 28 października 1998 roku 7-o osobowej Grupy Inicjatywnej, której przewodził gen. dyw. rez. dr Roman Misztal (b. szef misji UNDOF) w składzie:

  • Bolesław Izydorczyk – zastępca szefa Grupy;
  • Józef Kowalczyk – sekretarz Grupy;
  • Tadeusz Cepak;
  • Bernard Woźniecki;
  • ks. Marek Major;
  • Mirosław Dąbrzalski.

Dalsze prace organizacyjno-koncepcyjne doprowadziły do zorganizowania 23 marca 1999 roku spotkania 55 uczestników różnych misji pokojowych (Korea, Wietnam, Egipt, Syria, Namibia, Kambodża, b. Jugosławia) oraz wydzielenia z niej Komitetu Założycielskiego w składzie:

– Tadeusz Cepak;
– Mirosław Dąbrzalski;
– Józef Kowalczyk;
– Czesław Marcinkowski;
– ks. Marek Major;
– Ewa Poznańska;
– Zbigniew Prokopczuk;
– Bernard Woźniecki.

Na bazie przygotowanych i złożonych do Sądu Okręgowego w Warszawie dokumentów (m.in. statut przyszłego stowarzyszenia) w dniu 31 maja 1999 roku Stowarzyszenie Kombatantów Misji Pokojowych ONZ zostało wpisane do rejestru w dziale A poz. RST 3713 uzyskując KRS 0000158391.

Ten fakt pozwolił podjąć dalsze kroki organizacyjne m.in. na rzecz przygotowania I Krajowego Zjazdu Stowarzyszenia, które miało miejsce 10 września w Domu Wojska Polskiego w Warszawie. Wśród gości honorowych byli m.in. senator RP – płk rez. Wiesław Pietrzak, członek Rady Naczelnej Światowej Federacji Weteranów – płk w st. spocz. prof. Michał Chilczuk, dyrektor Departamentu w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych – dr inż. Łukasz Kaczyński, szef Zakładu Budżetowego „Misje Pokojowe” – płk mgr Kazimierz Sobka. Wielotysięczną rzeszę uczestników misji pokojowych reprezentowało około 100 osób (w tym 9 pań) z różnych garnizonów.
I Krajowy Zjazd Stowarzyszenia był zwieńczeniem wcześniejszych wysiłków, ale jednocześnie otwarciem nowego etapu do podjęcia działań związanych z realizacją celów statutowych, a w tym z budową struktur terenowych Stowarzyszenia (kół terenowych, sekcji problemowych, klubów). Zadania te zostały złożone na barki wybranego Zarządu Głównego w składzie:

– prezes ZG                        – gen bryg. rez. dr Tadeusz Cepak;
– wiceprezes                      – płk dypl. rez.  Czesław Marcinkowski;
– wiceprezes                      – ppłk pil. mgr Tadeusz Krzywda;
– sekretarz generalny    – płk w st. spocz. mgr Mirosław Dąbrzalski;
– skarbnik                          – chor. rez. Zygmunt Stężycki;

oraz dziewięć osób z garnizonów – m.in.: Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Kielce, Kraków, Wrocław, Szczecin. Przewodniczącym Głównej Komisji Rewizyjnej został wybrany ppłk rez. lek. Tadeusz Puchała.

W trakcie dyskusji zjazdowej potwierdzono zapisy w Statucie, że Stowarzyszenie Kombatantów Misji Pokojowych ONZ jest dobrowolną, demokratyczna i samorządową organizacją skupiającą w swoich szeregach obywateli polskich mających pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawionych praw publicznych (§ 2. pkt. 1), a także cudzoziemców zamieszkałych w Polsce i spełniających wymogi członkostwa. Celem aktywności Stowarzyszenia jest aktywne działanie na rzecz integracji środowiska i reprezentowania jego interesów wobec władz państwowych, administracyjnych oraz samorządowych.

Na I Krajowym Zjeździe Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ uchwalono „Program i główne kierunki działalności Stowarzyszenia”, które stały się bazą do dalszej aktywności Zarządu i formowania terenowych kół Stowarzyszenia.

FORMOWANIE  SIECI  KÓŁ  STOWARZYSZENIA

Okres po I Krajowym Zjeździe Stowarzyszenia do mniej więcej wiosny 2000 roku był okresem pracy organizacyjnej nad strukturami krajowymi (Tabela 1) oraz nawiązywania roboczych kontaktów Zarządu Głównego z instytucjami wojskowymi, stowarzyszeniami i związkami kombatanckimi, a w tym m.in.:
– wizyta u wiceministra MON (26 października 1999 r.);
– wizyta w Zarządzie Głównym Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy WP (30 października 1999 r.);
– spotkanie z przedstawicielami Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy AK (17 listopada 1999 r.);
– wizyta robocza w Federacji Stowarzyszeń Rezerwistów i Weteranów Sił Zbrojnych RP (25 listopada 1999 r.);
– spotkanie w Zarządzie Głównym Związku Inwalidów Wojennych RP (6 grudnia 1999 r.);
– spotkanie kurtuazyjno-robocze z kierownictwem Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON (8 grudnia 1999 r.);
– wizyta prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia u szefa Sztabu Generalnego WP (8 marca 2000 r.).

Formowanie sieci kół Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ formalnie rozpoczęło się po I Krajowym Zjeździe. Już we wrześniu 1999 r. zostało zarejestrowane w Zarządzie Głównym pierwsze koło Stowarzyszenia – w Bydgoszczy. Podstawowe informacje o dynamice procesu formowania struktur krajowych zawiera tabela 1, która obejmuje listę 27 garnizonów.

    Tabela 1. Informacje o sieci kół Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ w początkowym okresie organizowania

Lp. Garnizon Prezes Koła Data założenia
1. Bydgoszcz Franciszek OSTROPOLSKI 16.10.1999
2. Toruń Piotr ŚMIETANOWSKI 16.10.1999
3. Jarosław Zbigniew BROŚ 23.10.1999
4. Gliwice Tadeusz SWARYCZEWSKI 26.10.1999
5. Wrocław Jerzy BANACH 27.10.1999
6. Giżycko   17.11.1999
7. Warszawa – Praga Józef OŻÓG 27.11.1999
8. Warszawa – Bemowo Janusz GOROSZCZENKO 11.12.1999
9. Bartoszyce Zdzisław WOJDAN 01.12.1999
10. Białystok Romuald NAUMANOWICZ 25.11.1999
11. Kołobrzeg Zbigniew SZYMAŃSKI 21.10.1999
12. Rzeszów Roman HAMERLA 04.05.2000
13. Krosno Odrzańskie Jan WOJTOWICZ 25.01.2000
14. Puławy 01.02.2000
15. Warszawa – Śródmieście Wiesław KROCZ 19.02.2000
16. Warszawa Ursynów Szczepan GÓRAL 12.02.2000
17. Gdańsk Edward WEJNER 10.02.2000
18. Koszalin Jerzy KOWAL 09.02.2000
19. Szczecin Andrzej KULBIEL 04.03.2000
20. Poznań Janusz DOROSZKIEWICZ 10.03.2000
21. Skierniewice Eugeniusz WIŚNIOWSKI 29.02.2000
22. Grudziądz Waldemar JARMUŻEK 23.03.2000
23. Bielsko-Biała Stanisław KRAWCZYK 21.01.2000
24. Piła Jan BEKIERSKI 23.03.2000
25. Opole Stanisław HŁADKI 06.04.2000
26. Lublin Andrzej ŚWIĄTKOWSKI 12.04.2000
27. Przemyśl Antoni SZYNGLAREWICZ 10.02.2000
28. Stargard Szczeciński 08.04.2000
29. Słupsk 04.05.2000
30. Kazuń Nowy 19.05.2000
31. Reda 31.03.2000
32. Kielce 14.12.1999
33. Kraków 10.06.2000
34. Ostrów Wlkp. 16.06.2000
35. Olsztyn 14.06.2000
36. Nowy Dwór Mazowiecki 27.07.2000
37. Ostróda 27.11.2000
38. Czarne 16.02.2001
39. Tarnów
40. Łódź 11.04.2003
41. Oleszno 16.10.2004
Suwałki

Źródło: opracowanie własne.

Uwaga:  uwzględniając brak danych w tabeli, autor prosi o kontakt mailowy (marcinkowski.cz.@gmail.com) osoby posiadające istotne dane w celu uzupełnienia brakujących informacji.

Zamknięciem pierwszego etapu procesu rozwoju struktur krajowych było podpisanie 6 lipca 2000 roku Porozumienia o współpracy Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych z komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Obrony Narodowej oraz jednostkami organizacyjnymi podporządkowanymi i nadzorowanymi przez Ministra Obrony Narodowej.

*

W konkluzji należy uznać, że początkowy okres w organizowaniu Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ (1998 – 2000), obejmujący wytężoną pracę członków założycieli, sympatyków Stowarzyszenia i Zarządu Głównego stworzył dobre podstawy do pełnego sukcesów XV-lecia.

Marcinkowski  Czesław, dr wiceprezes Zarządu Głównego

[1]  zob. rozmowa z gen. bryg w st. spocz. dr Tadeuszem Cepakiem, Wspólnota przeżyć,  „Polska Zbrojna” nr 6, luty 2000 r.